Oedeemtherapie

Oedeemtherapie

Oedeemtherapie maakt gebruik van verschillende behandelvormen. De oedeemtherapeut zal gebruik maken van manuele lymfedrainage, oefentherapie, ademhalingsoefeningen, compressietherapie in de vorm van bandageren/zwachtelen en, in een later stadium, een therapeutisch elastische kous, adviezen m.b.t. huidverzorging en leefregels. Therapeutisch elastische kousen (‘steunkousen’) en steunmaterialen worden aangemeten en verstrekt door specialisten. Voor de behandeling is een goede afstemming van de therapieën van de verschillende behandelaars nodig om zo tot een goed eindresultaat te komen.

Manuele lymfedrainage

Manuele lymfedrainage is een specifieke massagetechniek die gericht is op verhoging en ondersteuning van de transportcapaciteit van het lymfestelsel. Door gebruik te maken van bepaalde handgrepen kan het vocht verplaatst worden naar gebieden in het lichaam waar het lymfesysteem nog intact is, zodat het van daaruit in de circulatie kan worden opgenomen. Ook zijn er specifieke handgrepen om bindweefselachtige verhardingen in het weefsel los te maken. In de volgende situaties mag u geen manuele lymfedrainage krijgen:

  • Acute ontsteking
  • Huidontstekingen op basis van radiotherapie
  • Acute trombose
  • Aanwezigheid van tumoren
  • Te snel werkende schildklier; ziekte van Basedow
  • Sinus caroticus syndroom.

Er bestaat een discussie tussen verschillende opleidingen over wanneer men mag starten met manuele lymfedrainage na chemotherapie en/of bestraling. Sommige zeggen dat men meteen mag beginnen, omdat de kans op verspreiding van een tumor via het lymfesysteem gering is. Andere zeggen dat men pas 6 weken na het beëindigen van de laatste bestraling of chemotherapie mag starten. Tot de 6e week na de laatste chemotherapie of bestraling kunnen er volgens hen nog steeds tumorcellen in het lichaam aanwezig zijn, die zich via het lymfesysteem zouden kunnen verspreiden.

Bandageren / zwachtelen

Door middel van het aanleggen van bandages wordt van buitenaf een continue druk aangebracht die het uittreden van vocht tegengaat en de afvoer van lymfvocht ondersteunt. De bandages worden aangelegd als er nog geen stabiele situatie in de waterhuishouding is bereikt. Er zijn veel verschillende zwachtelmaterialen van diverse fabrikanten op de markt. Wanneer de omvang van de arm of het been stabiel is, kan een therapeutisch elastische kous worden aangemeten.

Lymfetape

Dit is een nieuwe techniek die bandageren/zwachtelen kan ondersteunen. Hierbij worden circulair dunne strookjes tape om het oedeemgebied gelegd. Deze tape wordt richting gezond afvoergebied aangebracht. De tape heeft een elasticiteit die gelijk is aan die van de huid. Door te bewegen tilt de tape de huid en het onderliggend weefsel op en wordt het vocht afgevoerd. Het voordeel van deze tape is dat het prettiger aanvoelt dan bandageren; men kan zich beter bewegen en het ligt dun op de huid, waardoor men kleren en schoenen gemakkelijker aan krijgt.

Therapeutisch elastische kousen (steunkousen)

Steunkousen zijn er voor de armen en benen. Er bestaan kousen voor de hele arm of het hele been en kousen voor onderarm en onderbeen. Voor de benen bestaan er ook panty’s. Een steunkous kan pas aangemeten worden wanneer het oedeemgebied zo dun mogelijk is. Gebeurt dit niet, dan bestaat de kans op een soort jojo-effect. Door de druk van de steunkous zal het oedeemgebied namelijk dunner worden, maar doordat de steunkous niet op het dunste moment is aangemeten, heeft het oedeem alsnog genoeg ruimte om weer toe te nemen. Laat een steunkous altijd door een hiervoor gespecialiseerd persoon aanmeten, want de kous moet op elke plek de juiste druk uitoefenen!

 

Adviezen en leefregels

Voorkom beschadigingen aan de huid

Via wondjes kunnen bacteriën het lichaam binnendringen. Hierdoor kunnen ontstekingen ontstaan, waardoor de lymfaanmaak zal toenemen. Adviezen:

  • Vermijd bloedprikken of injecties aan de geopereerde/ aangedane zijde.
  • Draag bij klussen waarbij u huidbeschadiging kunt oplopen (bijvoorbeeld bij werk in huis en tuin), altijd beschermende handschoenen (indien oedeem in de arm). 
  • Gebruik bij het ontharen liever geen scheermesjes en wees alert op irritaties van de huid door ontharingscrèmes.
  • Voorkom insectenbeten en krab insectenbeten niet open.
  • Vermijd zonverbranding.
  • Wees voorzichtig met huisdieren (pas op voor krabben en beten).

Voorkom overmatige inspanning / overbelasting

Door te veel of te lang bewegen en/of te zwaar of te lang tillen, ontstaan in de spieren veel afvalstoffen. Om deze afvalstoffen weer te kunnen afvoeren, wordt extra lymfevocht aangemaakt. Adviezen:

  • Vermijd het tillen van zware voorwerpen en het dragen van zware tassen (indien oedeem in de arm aanwezig is).
  • Laat uw arm niet de hele tijd hangen tijdens bijvoorbeeld wandelingen (indien oedeem in de arm aanwezig is).
  • Onderbreek lichte inspanning waarbij u lang in eenzelfde lichaamshouding zit (zoals computerwerk of breien) met pauzes.
  • Zoek balans tussen inspanning en rust, neem regelmatig pauzes en verdeel lichamelijke inspanning over de dag.
  • Vermijd sporten waarbij u onbeheerste of abrupte bewegingen maakt, zoals bij volleybal. Wanneer u tennist of golf speelt, doet u dit dan rustig en beheerst.

Blijf in beweging

Door pijn of angst om te bewegen, is het mogelijk dat u te weinig beweegt of uzelf ontziet. Als u de spieren te weinig aanspant, vermindert het spierpompmechanisme en wordt de afvoer van het lymfevocht beperkt. Blijf zoveel mogelijk normaal bewegen en licht sporten om onderbelasting te voorkomen.

Let op de temperatuur

Langdurig verblijf in extreme koude of warme ruimten en/of het ondergaan van grote temperatuurverschillen veroorzaken een toename van lymfevocht. Adviezen:

  • Wees voorzichtig met heet baden, douchen en saunabezoek.
  • Ga nooit met het aangedane lidmaat in de zon liggen.
  • Draag tijdens het afwassen handschoenen (indien oedeem in de arm aanwezig is). Afwassen kan namelijk al een grote warmteprikkel zijn.
  • Draag bij koud weer handschoenen (indien oedeem in de arm aanwezig is).

Voorkom afknelling

Afknellende voorwerpen belemmeren de afvoer van het lymfe. Adviezen:

  • Vermijd bloeddruk meten aan de geopereerde arm (indien oedeem in de arm aanwezig is).
  • Vermijd het dragen van knellende kleding, zoals bh-bandjes, mouwophouders, sokken en strakke schoenen. Indien kleding afknelt, kan dit opgelost worden door bijvoorbeeld een opgevouwen zakdoek of een stukje rubber onder de knellende plek te doen, zodat de druk beter verdeeld wordt.
  • Draag geen zware rugzak (indien oedeem in de arm of op de romp aanwezig is).
  • Zit niet te lang met de knieën boven de enkels of met de voeten onder de stoel (indien oedeem in het been). Hierdoor wordt de lymfe-afvoer in de knieholte afgekneld.
  • Bevorder de afvoer van lymfevocht
  • Merkt u dat uw arm, schouder of been na bepaalde activiteiten iets dikker wordt, stijver aanvoelt, pijnlijk of rood is dan kunt u het volgende doen:
  • Uw arm of been ontspannen hoog leggen.
  • Uw arm of been op een kussen leggen, wanneer u gaat slapen.
  • Uw arm of been regelmatig licht bewegen.

Bron: Nederlandse vereniging voor fysiotherapie binnen de lymfologie en oncologie (nvfl)

 

Maak een Afspraak

Voor een fysiobehandeling bij Fysio de Bevelanden heeft u in de meeste gevallen geen doorverwijzing nodig van uw huisarts. Het maken van een afspraak doet u gemakkelijk via het inschrijfformulier of via telefoon.

Openingstijden

Maandag - vrijdag

Op afspraak van 08.00 - 18.00

Zaterdag - zondag

Gesloten

Spoedgevallen

24 uur per dag per mail